Geografia

Rodzaje siatek używanych w geografii

Znamy siatki geograficzne oraz kartograficzne. Siatka geograficzna to nic innego, jak układ południków i równoleżników na kuli ziemskiej (na globusie). Siatka kartograficzna z kolei to odwzorowanie powierzchni kuli ziemskiej, czyli siatki geograficznej, na płaszczyźnie. Odwzorowanie takie polega na przyporządkowaniu każdego punktu na płaszczyźnie odpowiedniemu punktowi na kuli (ziemskiej), choć zdarzają się w tej kwestii pewne wyjątki (istnieją różne typy siatek, a co za tym idzie, odwzorowań). Odwzorowanie może być dokonywane kilkoma sposobami, lecz formuła tego działania jest podobna we wszystkich przypadkach.Nie jest konieczne przeniesienie wszystkich punktów po kolei, ponieważ byłaby to bardzo uciążliwa i długotrwała czynność. Próbując uzyskać obraz powierzchni Ziemi, rozpoczynamy od odwzorowania na płaszczyźnie siatki geograficznej (przenoszone są jedynie tzw. punkty węzłowe, czyli charakterystyczne). Ten sposób odwzorowywania nazywamy rzutowaniem (lub projektowaniem). Występuje kilka rodzajów siatek kartograficznych, różnią się one między sobą np. wielkością, kształtem, odległościami południków i równoleżników. Mają też jedną wspólną własność – żadna z siatek nie przedstawia rzeczywistego obrazu ani siatki geograficznej, ani powierzchni Ziemi. Stan taki spowodowany jest czysto matematycznymi właściwościami kuli – jest ona figurą przestrzenną nierozwijalną.

Podział nauk geograficznych

Geografia jako nauka dzieli się na trzy duże dziedziny: geografię fizyczną, geografię społeczno-ekonomiczną oraz geografię regionalną. Każda z dziedzin również dzieli się na kilka mniejszych działów, mających w większości jeszcze swoje wewnętrzne, pomniejsze podziały. Geografia fizyczna to jedna z dziedzin geografii, zajmuje się ona badaniem elementów naturalnych Ziemi oraz związków zachodzących między tymi elementami. Uznawana jest za podstawowy blok geografii. Dzieli się ona na następujące działy:biogeografia geologia geomorfologia hydrologia klimatologia meteorologia gleboznawstwoGeografia społeczno-ekonomiczna – ta dziedzina geografii bada możliwe sposoby wykorzystania środowiska geograficznego dla potrzeb człowieka. W ramach tego dokonuje klasyfikacji regionów geograficznych na podstawie kryteriów ekonomicznych. Dzieli się ona na następujące działy:demografia geografia ludności geografia osadnictwa geografia rolnictwa geografia przemysłu geografia komunikacji geografia polityczna geografia społeczna geografia kultury geografia historycznaGeografia regionalna – jest to trzecia z dziedzin geografii, wykorzystując wyniki badań geografii fizycznej oraz społeczno-ekonomicznej, opisuje poszczególne regiony w sposób kompleksowy, wzbogacając istniejące wiadomości o elementy historyczne. Obecnie dziedzina ta znajduje się w zaniku.

Historia geografii – czasy nowożytne

Zgodnie ze starożytnym podziałem, dzisiejsza geografia również dzieli się na geografię fizyczną oraz społeczno-ekonomiczną. Pojęcie „geografia fizyczna” zostało po raz pierwszy użyte w roku 1704 przez niemieckiego filozofa Emmanuela Kanta. Filozof ten uważał, że geografia fizyczna jest podstawą do zrozumienia świata, prowadzi do poznania wszystkich jego tajemnic, a bez tej podstawy nie da się zrozumieć nic.Teorię Kanta rozwinął również Niemiec, przyrodnik i podróżnik Aleksander von Humboldt, tworząc nowoczesną geografię fizyczną. Humboldt żył w XIX w, od tego czasu geografia fizyczna, jak również pozostałe dziedziny tej nauki, rozwinęły się w bardzo intensywny sposób. Geografia społeczno-ekonomiczna zaczęła się rozwijać dopiero w wieku XIX, wraz z dynamicznym rozwojem gospodarki światowej. Jednak już wcześniej, w tej dziedzinie działali słynni naukowcy. Pierwszym był Jean Bodin, który w roku 1566 badał wpływ czynników naturalnych na człowieka. Rozwojem społeczeństwa zajmował się również Michał Łomonosow (połowa XVIIIw), Monteskiusz, znany już nam Aleksander Humboldt oraz Karol Ritter, który poszukiwał związków miedzy przyrodą a historią ludzkości, a także między środowiskiem a krajem. W drugiej połowie XIX i pierwszej XX w. powstały w Niemczech i we Francji szkoły, nauczające właśnie geografii społeczno-ekonomicznej.